Βεράτιο, Ένα ταξίδι στον χρόνο

 

Στην κεντρική σημερινή Αλβανία ή στην βόρεια ιστορική Ήπειρο, υπάρχει μία πόλη χτισμένη κοντά στις όχθες ενός ποταμού, που στα ελληνικά λέγεται  Άψος και στα αλβανικά Οσούμ. Η παλιά πόλη είναι χτισμένη πάνω σε έναν λόφο και η νεότερη πόλη γύρω και κάτω από τον λόφο. Η πόλη αυτή βρίσκεται στην λίστα της Ουνέσκο ως ένα παγκόσμιο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς. Το όνομα της πόλης είναι Μπεράτι στα αλβανικά και στα ελληνικά Βεράτιον ή Βεράτι.

Στον λόφο έχουν βρεθεί τα ίχνη ενός πρώτου οικισμού της εποχής του χαλκού.

Γύρω στο 310 πΧ φθάνει εδώ ο Κάσσανδρος στα πλαίσια του πολέμου κατά των Ιλλυριών.

Στον λόφο χτίζει μία πόλη που την ονομάζει Αντιπάτρεια προς τιμή του πατέρα του, Αντίπατρου.

Το 200 π.Χ. κατά την κατάκτηση της Ηπείρου, ρωμαϊκά στρατεύματα υπό τον Σουλπίκιο Γάλβα φτάσανε στην Αντιπάτρεια και κάλεσαν τους υπερασπιστές να παραδώσουν την πόλη. Οι κάτοικοι αρνήθηκαν να παραδώσουν την πόλη. Οι Ρωμαίοι πολιόρκησαν την Αντιπάτρεια και όταν την κατέλαβαν σκότωσαν όλους τους ενήλικους άντρες, γκρέμισαν  τα τείχη και έκαψαν την πόλη.

Αργότερα οι Ρωμαίοι πάνω στα ερείπια της Αντιπάτρειας  έχτισαν μία νέα λαμπρή πόλη που την ονόμασαν Albanorum Uppidum. Το συνθετικό Alba- είναι σύνηθες στους Ρωμαίους και υπάρχουν αρκετές ρωμαϊκές πόλεις με το συνθετικό αυτό, όπως  Alba Julia. Alba στα λατινικά σημαίνει λευκή, φωτεινή, καλλιμάρμαρη. To uppidum των Ρωμαίων ήταν τον Οπίδιο των Βυζαντινών. Κυριολεκτικά σημαίνει «καστροπολιτεία». Αυτό που αργότερα στην Ευρώπη έγινε η κατάληξη -bourg, όπως Luxembourg, και το σλαβικό -grad.

                                   Η παλαιά πόλη του Βερατίου σε αλβανικό γραμματόσημο του 1922

Λευκή καστροπολιτεία λοιπόν σήμαινε το Albanorum Uppidum το οποίο όμως έδωσε στην δύση τον ευρύτερο γεωγραφικό όρο Albania με όλα της τα παράγωγα. Η λευκή πέτρα  που υπήρχε στην περιοχή και χρησίμεψε σαν δομικό υλικό έδωσε και μια κυριολεκτική έννοια που συνόδεψε την πόλη για πολλούς αιώνες.

Τον 5^ον αιώνα μ.Χ. βρίσκουμε την πόλη με το όνομα «Πουλχεριόπολις»  προς τιμή της Πουλχερίας, αδελφής του αυτοκράτορα Θεοδόσιου.

Τον 9^ον αιώνα φθάνουν Βούλγαροι που κατακτούν την πόλη και την ονομάζουν Belagrad (Λευκή καστροπολιτεία). Οι Έλληνες κατοίκους της περιοχής εξελληνίζουν το Belagrad σε «Τα Βελεγράδα».

                                                                      Ο θυρεός του Ανζού

To 1280 ισχυρή δύναμη Φράγκων υπό τον Δούκα του Ανζού αναχωρεί από την Σικελία και αποβιβάζεται στην ηπειρωτική γη. Φθάνει στα Βελεγράδα και αρχίζει την πολιορκία. Η βυζαντινή φρουρά υπερασπίζεται την πόλη. Το 1281 φτάνει μία βυζαντινή δύναμη και κατορθώνει με ενέδρα να αιχμαλωτίσει τον Φράγκο διοικητή με αποτέλεσμα οι Φράγκοι να πανικοβληθούν και να τραπούν σε φυγή με μεγάλες απώλειες σε νεκρούς και τραυματίες.

                                                                               

                                                                  Ο αγιογράφος Ονούφριος

Γύρω στον 16^ον – 17^ον αιώνα ακμάζει στα Βελεγράδα η Αγιογραφία. Τόσες εκκλησίες και μοναστήρια στην  παλαιά πόλη έχουν αγιογραφίες του Ονούφριου, του γιού του, Νικόλα Ονούφριου. Ακόμα του Ονούφριου Κυπριώτη και του Κωνσταντίνου Σπάρτακου. Το μουσείο Ονούφριου στην παλαιά πόλη που στεγάζεται σε ένα παλαιό μοναστήρι δείχνει τις εκπληκτικές αγιογραφίες, όλες με ελληνικές επιγραφές.

Εκείνη την εποχή έχουμε την κατάληψη από τους Οθωμανούς της Βαλκανικής. Όμως στα τουρκοκρατούμενα Βελεγράδα υπάρχει ορθόδοξος επίσκοπος και Ρωμιοί, Σέρβοι και Βούλγαροι αγωνίζονται ποιοι θα βάλουν δικό τους επίσκοπο Βελεγράδων. Κάποια στιγμή, ίσως το 1767, ο πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη συνέταξε «Βεράτιον» και το έστειλε στον σουλτάνο για επικύρωση. Το βεράτιον ήταν ένα έγγραφο, με πατριαρχική υπογραφή και σφραγίδα. με το οποίο ο πατριάρχης πρότεινε επίσκοπο και το έστελνε στον σουλτάνο, ο οποίος ενέκρινε  ή δεν ενέκρινε τον προτεινόμενο επίσκοπο.

Ο σουλτάνος επικύρωσε το βεράτιον και έτσι τοποθετήθηκε «επίσκοπος Βελεγράδων με Βεράτιον». Με την πάροδο του χρόνου το Βεράτιον άρχισε να ταυτίζεται με το τοπωνύμιο και να αντικαθιστά τα Βελεγράδα στην ονομασία της πόλης.

Μεταφερόμαστε στο 1914, ο βορειοηπειρωτικός ελληνισμός έχει ξεσηκωθεί και έχει ανακηρύξει στο Αργυρόκαστρο στις 17 Φεβρουαρίου την Αυτόνομη Πολιτεία της Βορείου Ηπείρου. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1914 στο μέτωπο Κολώνιας – Ερσέκας υπαρχηγός ήταν ο Μανιάτης λοχαγός  Αντώνιος Λεοντακιανάκος. Η περιοχή δεχόταν παρενοχλήσεις από Αλβανούς οπλαρχηγούς ή και λήσταρχους. Ο Λεοντακιανάκος με 169 άνδρες ξεκινάει επίθεση εναντίον τους με τόση ορμή που φτάνει και καταλαμβάνει το Βεράτιο όπου οι κάτοικοι τους αποθεώνουν. Όμως οι Αλβανοί στο Δυρράχιο που τότε ήταν η πρωτεύουσα της νεοσύστατης Αλβανίας στέλνουν σώμα 2000 ανδρών καλά οπλισμένων υπό την διοίκηση του συνταγματάρχη Μουσά Καζίμ εφέντη.

Στις 18 Σεπτεμβρίου 1914 σε μία γέφυρα έξω από το Βεράτι οι 169 άνδρες του Λεοντακιανάκου αντιμετώπισαν τους 2000 Αλβανούς. Οι περισσότεροι έπεσαν στην μάχη.

Τον Λεοντακιανάκο και τον ξάδελφό του Γεώργιο Στεφανάκο τους αιχμαλώτισαν και τους εκτέλεσαν. Έπεσαν φωνάζοντας «Ζήτω η Ελλάς». Οι πιο επιφανείς Έλληνες του Βερατίου εκτελέστηκαν από τους Αλβανούς.

Από τότε το Βεράτιο δεν απασχόλησε την ιστορία. Σήμερα είναι ένας τουριστικός προορισμός με πολλούς επισκέπτες. Οι Αλβανοί δεν αναγνωρίζουν μειονοτικά δικαιώματα σε όσους Έλληνες κατοικούν στο Βεράτι. Έτσι ελληνικό σχολείο δεν υπάρχει. Ο μητροπολίτης Βερατίου Αυλώνος και Κανίνης όμως είναι Έλληνας.

Δημήτρης Περδίκης    

 

Share on Google Plus

About Stamps Philatelic

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.